Rozwód to jedno z najbardziej stresujących doświadczeń w życiu. Ale sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, gdy jeden z małżonków wyjeżdża za granicę i unika kontaktu. Wielu osobom wydaje się wtedy, że przeprowadzenie rozwodu będzie niemożliwe. (Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art. 56–61) przewiduje rozwiązania, które pozwalają zakończyć małżeństwo nawet wtedy, gdy druga strona ucieka przed rozwodem.
Ucieczka za granicę a rozwód – co to właściwie znaczy?
Nie zawsze chodzi o dosłowną „ucieczkę”. Często zdarza się, że małżonek po prostu wyjechał do pracy za granicę, przestał się odzywać i nie chce współpracować. Czasami ukrywa swój adres, nie odbiera korespondencji, a każda próba kontaktu kończy się milczeniem.
Dla osoby, która chce zakończyć małżeństwo, to sytuacja bardzo trudna – emocjonalnie i prawnie. Ale nie oznacza ona, że rozwód jest niemożliwy.
Czy sąd może orzec rozwód bez obecności drugiej strony?
Tak. Polskie prawo pozwala na przeprowadzenie rozwodu nawet wtedy, gdy druga strona nie stawi się na rozprawie lub nie odbiera pism sądowych. Kluczowe jest, by sąd uznał, że druga osoba została skutecznie powiadomiona o postępowaniu.
W praktyce oznacza to, że jeśli złożysz pozew o rozwód, sąd podejmie próbę doręczenia go małżonkowi – także za granicę. Jeżeli jednak adres jest nieznany lub małżonek celowo unika odbioru, można wnioskować o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Dzięki temu postępowanie może toczyć się dalej, a sąd ma prawo orzec rozwód nawet pod nieobecność współmałżonka.
Jak wygląda doręczenie pozwu za granicę?
Sposób doręczenia pozwu zależy od tego, gdzie obecnie przebywa małżonek.
Jeśli mieszka w kraju Unii Europejskiej, polski sąd może przesłać dokumenty bezpośrednio – zgodnie z europejskimi przepisami o współpracy sądowej. W przypadku państw spoza UE, takich jak Wielka Brytania czy USA, wykorzystuje się tzw. Konwencję haską z 1965 roku.
A jeśli nie znasz dokładnego adresu? Wówczas sąd ustanowi wspomnianego kuratora, który formalnie odbierze pisma w imieniu Twojego małżonka. To rozwiązanie pozwala uniknąć wielomiesięcznych przestojów i umożliwia kontynuację sprawy.
Jak przygotować się do takiego rozwodu?
Najważniejsze to dobrze przygotować pozew. Warto dołączyć wszystkie dokumenty, które potwierdzają istnienie małżeństwa i trwały rozpad pożycia – odpis aktu małżeństwa, akty urodzenia dzieci, potwierdzenia wspólnego mieszkania czy rachunki.
Jeśli znasz ostatni adres małżonka, nawet nieaktualny, również go podaj – to pomoże sądowi ustalić jego miejsce pobytu. Gdy adresu nie masz, napisz o tym w pozwie i złóż wniosek o ustanowienie kuratora.
Częstym błędem jest przekonanie, że „nie da się nic zrobić, bo on/ona jest za granicą”. Tymczasem wiele spraw kończy się rozstrzygnięciem bez udziału drugiej strony, jeśli tylko dokumentacja jest kompletna.
Przykład z praktyki
Pani Katarzyna od trzech lat była w separacji faktycznej – jej mąż wyjechał do Niemiec, przestał płacić rachunki i nie kontaktował się z rodziną. Obawiała się, że nie uda się uzyskać rozwodu, bo nie zna jego adresu.
Z pomocą adwokata złożyła pozew, dołączając dowody i wniosek o kuratora. Sąd przyjął wniosek, doręczył dokumenty przez kuratora i po kilku miesiącach orzekł rozwód.
To dobry przykład, że ucieczka za granicę nie chroni przed odpowiedzialnością ani przed samym rozwodem.
Ile trwa rozwód z małżonkiem za granicą?
Czas trwania sprawy zależy od tego, gdzie przebywa druga strona i jak szybko uda się przeprowadzić doręczenie.
Zazwyczaj, jeśli adres jest znany i małżonek mieszka w kraju UE, postępowanie trwa kilka miesięcy. W sytuacji, gdy trzeba ustanowić kuratora lub prowadzić procedurę międzynarodową, może to potrwać dłużej – nawet do roku.
Jednak dobrze przygotowany pozew i współpraca z adwokatem potrafią skrócić ten czas o połowę.
Najczęstsze błędy w takich sprawach
W praktyce wiele osób popełnia te same błędy: nie podaje żadnego adresu, nie dołącza dokumentów potwierdzających związek, zapomina o wniosku o kuratora lub nie potrafi udowodnić trwałego rozkładu pożycia.
Dlatego warto skonsultować się z prawnikiem jeszcze przed złożeniem pozwu – dzięki temu oszczędzasz czas, stres i pieniądze.
Potrzebujesz pomocy przy rozwodzie z osobą przebywającą za granicą?
Skontaktuj się z kancelarią – pomożemy Ci przygotować pozew, ustalić adres współmałżonka i przeprowadzić postępowanie bez zbędnych formalności.
Podsumowanie
Ucieczka małżonka za granicę nie blokuje możliwości rozwodu.
Polskie sądy mogą prowadzić postępowanie nawet bez jego udziału, o ile zostanie skutecznie powiadomiony lub ustanowiony kurator. Kluczem do sukcesu jest dobrze przygotowany pozew, komplet dokumentów i znajomość właściwej procedury.
Jeśli znalazłeś się w takiej sytuacji, skorzystaj z pomocy naszego prawnika – im szybciej zaczniesz działać, tym szybciej zamkniesz ten etap życia.
