Niepłacenie alimentów na dziecko to wciąż poważny problem w Polsce. Zaległości w płatnościach utrudniają codzienne życie rodziców sprawujących opiekę nad dzieckiem i negatywnie wpływają na rozwój oraz dobrostan małoletniego. Dłużnik alimentacyjny często uchyla się od obowiązku, co zmusza rodzica do podjęcia działań prawnych w celu odzyskania należności. W praktyce spotyka się zarówno przypadki zaległych alimentów egzekwowanych przez komornika, jak i sytuacje, gdy dłużnik deklaruje płatności, ale mimo to sprawa trafia do egzekucji. Każdy przypadek wymaga indywidualnego podejścia, uwzględniającego specyfikę sytuacji finansowej i prawnej.
Podstawy prawne obowiązku alimentacyjnego
Obowiązek alimentacyjny wynika bezpośrednio z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59) → https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19640090059) i obejmuje przede wszystkim rodziców wobec swoich dzieci. Może dotyczyć również innych członków rodziny, jeśli zachodzi taka konieczność. Alimenty są przyznawane, aby zabezpieczyć potrzeby dziecka, a ich wysokość powinna odpowiadać możliwości finansowym zobowiązanego. Niepłacenie alimentów jest naruszeniem prawa i może prowadzić do konsekwencji prawnych, takich jak egzekucja komornicza czy nawet odpowiedzialność karna za uporczywe unikanie płatności.
Co zrobić, gdy alimenty nie są płacone?
Jeżeli alimenty nie są regulowane, nie należy biernie czekać. Alimenty należą się uprawnionemu i nie jest to dobra wolna dłużnika, że je płaci, lecz jego prawny i moralny obowiązek. W przypadku braku terminowej płatności, albo zaległości z tytułu orzeczonych alimentów należy jak najszybciej wystąpić do komornika o wszczęcie egzekucji.
Egzekucja alimentów przez komornika
Komornik sądowy może prowadzić egzekucję alimentów w trybie uprzywilejowanym, co oznacza przyspieszone działania i szeroki zakres możliwości zajęcia majątku dłużnika. Wniosek egzekucyjny składa się na podstawie wyroku sądu lub ugody alimentacyjnej. Komornik może zająć wynagrodzenie, rachunki bankowe, a nawet – nieruchomości i inne składniki majątku dłużnika.
Wyróżnia się egzekucję alimentów bieżących i zaległych. Często sprawy łączą działania komornika z wypłatą z Funduszu Alimentacyjnego, co zwiększa skuteczność odzyskania należności. Wierzyciel (osoba pobierająca alimenty) może złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji do komornika bezpłatnie. Kosztami postępowania egzekucyjnego zostanie obciążony dłużnik, czyli osoba uchylająca się od płacenia alimentów.
Fundusz Alimentacyjny jako wsparcie
Jeżeli egzekucja komornicza alimentów nie przynosi efektu tj. pozostaje bezskuteczna, rodzic może ubiegać się o świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego. Wypłata świadczenia zależy od dochodu rodziny i przysługuje osobom, których sytuacja finansowa nie pozwala na pokrycie pełnej kwoty alimentów. W 2025 roku próg dochodowy uprawniający do świadczeń z funduszu alimentacyjnego pozostaje na poziomie 1209 zł na osobę w rodzinie.Maksymalna wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego wynosi 1000 zł miesięcznie, niezależnie od wysokości zasądzonych alimentów, ale tylko w przypadku, gdy dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 1209 zł.
W sytuacjach, gdy dłużnik mieszka za granicą, istnieją procedury dochodzenia alimentów międzynarodowo. Fundusz Alimentacyjny oraz egzekucja komornicza w takich przypadkach mogą współdziałać, zapewniając dziecku należne wsparcie finansowe.
Odpowiedzialność karna za niepłacenie alimentów
Uporczywe uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego stanowi przestępstwo na podstawie art. 209 Kodeksu karnego (przestępstwo niealimentacji → https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19970880553). Kara za niepłacenie alimentów może obejmować grzywnę, ograniczenie wolności lub pozbawienie wolności. Istnieją realne przypadki, gdy dłużnik trafia do więzienia za uporczywe unikanie płatności.
Postępowanie karne wszczyna się poprzez złożenie zawiadomienia w policji lub prokuraturze. Dodatkowo w praktyce stosuje się środki motywujące, takie jak czasowe cofnięcie prawa jazdy lub ograniczenia administracyjne, które są cofane po spłacie zaległych alimentów.
Skuteczne metody zwiększenia ściągalności alimentów
Egzekwowanie alimentów wymaga nie tylko wiedzy prawnej, ale także konsekwencji i szybkiego działania. Jako adwokat do spraw rodzinnych i alimentacyjnych prowadzę sprawy od etapu wezwania do zapłaty, przez egzekucję alimentów przez komornika, aż po postępowania karne przeciwko dłużnikom.
Jeżeli potrzebujesz wsparcia w odzyskaniu zaległych alimentów lub ochronie przed nieuzasadnionymi roszczeniami, zapraszam do kontaktu. Profesjonalna pomoc prawna zwiększa skuteczność egzekucji alimentów i chroni prawa dziecka.
Najczęstsze pytania na temat alimentów
Jeżeli dłużnik mieszka poza granicami Polski, możliwe jest dochodzenie alimentów w trybie międzynarodowym. W takich przypadkach stosuje się procedury przewidziane przez prawo UE lub odpowiednie umowy międzynarodowe. Warto skorzystać z pomocy adwokata lub organu właściwego ds. alimentów, aby skierować sprawę do egzekucji zagranicznej.
Egzekucja alimentów wymaga ustalenia źródeł dochodu dłużnika. Jeśli pracuje on „na czarno” lub ukrywa dochody, komornik może napotkać trudności. W takich przypadkach skuteczne bywają dodatkowe działania prawne, np. wnioski o ujawnienie majątku lub mediacje z dłużnikiem.
Fundusz Alimentacyjny nie wypłaca zaległych alimentów. Wypłaca świadczenia jedynie od momentu złożenia wniosku i tylko w przypadku, gdy egzekucja komornicza jest bezskuteczna. Zaległe alimenty są egzekwowane przez komornika, a fundusz alimentacyjny pełni funkcję wsparcia w przypadku braku płatności od dłużnika.
